İlk yazımda Osmanlı’nın çöküş dönemlerinde dinin bozulmaya başladığından bahsetmiştim. Şimdi bunu anlatıcam. Ondördüncü yüz yılın Avrupa’nın karanlık çağ dönemi olduğunu belki biliyorsunuzdur. Ülkenin kontrolü din adamlarındaydı ve en zengin olanlar yine onlardı. Halk ise fakirdi. İncil, Zebur gibi kitaplar İbraniceydi. Halk onu anlamadığı için din adamları bu kitapların içeriğini işlerine geldiği gibi aktarıyorlardı. Ve farklı yöntemlerle insanları kandırarak halkın servetini sömürüyorlardı. İnsanların Cennetlik mi yoksa Cehennemlik mi olduğuna karar veriyorlardı mesela; İnsanların özgeçmiş dosyalarına ve yaptığı işlere bakarak para karşılığı Cennete ve ya Cehenneme gidecekleri hakkına bir belge veriyorlardı. Cennetten ev veya arsa kiralattırıp satıyorlardı; insanları öbür dünyayla aralarında ruhani bir bağ olduğuna inandırmışlardı. Yani insanlar din adamlarına para verip onların Cennette kendileri için yer ayırttıklarına inanıyorlardı. Günah çıkarttırıyorlardı; insanlar bunun için kilisede bir odaya girer, perde arkasındaki bir din adamına (yüz yüze olmayınca insanlar daha rahat anlattığı için)  işlediği suçu/günahı söylüyordu. Perdenin arkasındaki kişi de işlediği günahların bedeli olarak suçunun büyüklüğüne göre belirli bir ücret vermesini ya da fedakarlıkta bulunmasını ve ya bir şeyi kurban etmesi gerektiğini söylüyordu. Tabi diğerleri de denilenleri uyguluyordu. Yüzyıllar sonra filan zulümler insanların canına tak etti. Dini reddettiler, kargaşa çıkardılar, din adamlarına karşı ayaklandılar. İç savaş mı emin değilim ama rönesans yani, tüm devlet için bayağa köklü değişiklikler oldu. Din adamlarının baskısından kurtulunca ülke gelişmeye başladı. Osmanlı’nın çöküş zamanında halk kendi kendine “Avrupalılar dini reddedince gelişmişti. Eğer bizde reddedersek biz de yeniden gelişebiliriz.” Diye düşündüler ve aşağı yukarı halkın yarısı İslam dinini reddetti. Bu işe yaramadı tabi, ve yaptıkları en büyük hataydı. Çünkü bizim dinimizde yanlış olan hiçbirşey yok ki. İslam dini kıyamete kadar bozulup değişmeyecek olan tek din. Ve nereden bakarsanız bakın bu dinde çelişen hiçbirşey bulamazsınız.